Ubezpieczenia spoleczne

Holandia ma rozbudowany system ubezpieczen spolecznych, zapewniajacy wsparcie w trudnych okolicznosciach. Zawsze jednak dazy sie do jak najszybszego powrotu danej osoby do pracy.

Uprawnienia do swiadczen spolecznych, w postaci zasilków i dodatków, nabywa sie pod warunkiem oplacania skladek, a ich rodzaj i zakres zaleza takze od sposobu i okresu pracy w Unii Europejskiej.

Jesli jestes zatrudniony w Holandii, holenderski pracodawca ma obowiazek odprowadzania naleznych skladek na ubezpieczenia spoleczne. Jezeli prowadzisz dzialalnosc jako firma jednoosobowa (tzw. ZZP), oplacasz tylko obowiazkowe skladki na ubezpieczenie emerytalne, swiadczenia rodzinne i rente rodzinna. We wlasnym zakresie mozesz ubezpieczyc sie dodatkowo na wypadek choroby i niezdolnosci do pracy. Osoby samozatrudnione nie sa ubezpieczone na wypadek bezrobocia. Jesli pracujesz w Holandii jako pracownik oddelegowany lub polska firma jednoosobowa, wykonujac prace na rzecz pracodawcy lub agencji pracy tymczasowej z siedziba w Polsce, mozesz pozostac w polskim systemie ubezpieczen spolecznych. W tym celu trzeba w swoim oddziale ZUS w Polsce uzyskac poswiadczenie formularza E 101 (i).

Choroba

W razie choroby holenderski pracodawca wyplaca pracownikowi wynagrodzenie chorobowe (ziekengeld) przez okres maksymalnie dwóch lat. Wynosi ono minimalnie 70% a maksymalnie 100% wynagrodzenia. Pracownik ma obowiazek dolozyc wszelkich staran w celu jak najszybszego powrotu do pracy, a pracodawca musi podjac odpowiednie dzialania, aby to ulatwic. Moze tez powierzyc to wyspecjalizowanej instytucji (takiej jak sluzba bhp i medycyny pracy - Arbodienst). Jesli umowa o prace konczy sie w okresie choroby lub praca byla wykonywana za posrednictwem holenderskiej agencji pracy tymczasowej, mozna otrzymac zasilek chorobowy z Zakladu Ubezpieczen Pracowniczych (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen, w skrócie UWV).

W przypadku gdy pracownik zachoruje podczas pobytu w Polsce, a jest zatrudniony przez holenderskiego pracodawce, powinien podjac w Polsce nastepujace dzialania:

• zglosic sie do lekarza w celu uzyskania zwolnienia lekarskiego,
• w ciagu 3 dni zglosic sie do Zakladu Ubezpieczen Spolecznych (ZUS) z wystawionym zwolnieniem.

8 9 ZUS weryfikuje wiarygodnosc zwolnienia, nastepnie przekazuje do UWV (swojego odpowiednika w Holandii) formularz E 115. Formularz ten jest podstawa uzyskania swiadczen pienieznych (zasilek chorobowy, wynagrodzenia chorobowe). Aby móc pozostac w Polsce przez okres choroby, konieczna jest zgoda sluzby bhp i medycyny pracy pracodawcy lub UWV. Lekarz oceni, czy nie opózni to powrotu do zdrowia.

Niezdolnosc do pracy

Jesli choroba trwa dluzej niz dwa lata i niezdolnosc do pracy wynosi co najmniej 35%, mozna ubiegac sie w UWV o rente z tytulu niezdolnosci do pracy (WIA-uitkering). Formularz wniosku o przyznanie renty WIA otrzymasz poczta z UWV. Lekarz (w Polsce lub w Holandii, zaleznie od Twojego aktualnego miejsca pobytu) oceni, jakie prace nadal mozesz wykonywac. Na podstawie tego orzeczenia UWV okresli stopien niezdolnosci do pracy. Jesli niezdolnosc do pracy jest mniejsza niz 35%, w niektórych sytuacjach mozna otrzymac zasilek dla bezrobotnych (patrz tekst ponizej).

W przypadku pobierania równoczesnie renty z tytulu niezdolnosci do pracy w Polsce holenderskie swiadczenie bedzie pomniejszone o te kwote.

Bezrobocie

Zasilek dla bezrobotnych w Holandii

Jesli straciles prace, a nie dojezdzales co tydzien lub czesciej ze stalego miejsca zamieszkania w Polsce do pracy w Holandii, mozesz ubiegac sie w Holandii o zasilek dla bezrobotnych (tzw. WW), który przyznaje UWV. Warunkiem koniecznym jest pozostanie w Holandii i aktywne poszukiwanie pracy. W razie powrotu do Polski o zasilek nalezy ubiegac sie w Polsce. W niektórych przypadkach mozna przez maksymalnie trzy miesiace po powrocie do Polski zachowac prawo do holenderskiego zasilku. W tym celu nalezy zlozyc w UWV wniosek o wydanie formularza E 303. Holenderski zasilek mozna otrzymywac takze wtedy, gdy pracuje sie jeszcze (czesciowo) na rzecz holenderskiego pracodawcy lub gdy praca byla niemozliwa z powodu zlych warunków pogodowych lub innych nieprzewidzianych okolicznosci. Równiez w tym przypadku warunkiem koniecznym jest pozostanie w Holandii.

Wysokosc i okres wyplacania tego zasilku zaleza od róznych czynników, takich jak miejsce i staz pracy oraz wysokosc wynagrodzenia. Okres pracy w Polsce takze sie liczy. Okresy zatrudnienia potwierdza sie za pomoca formularza E 301.

Zasilek w Polsce

Jesli mieszkasz w Polsce, nie pracujesz juz u holenderskiego pracodawcy i co tydzien lub czesciej dojezdzales z Polski do Holandii, o zasilek dla bezrobotnych powinienes ubiegac sie w Polsce.

Zasilek rodzinny

W Holandii panstwo doklada sie do kosztów wychowania dzieci w formie zasilku rodzinnego (kinderbijslag). Wniosek o zasilek rodzinny sklada sie w oddziale Banku Ubezpieczen Spolecznych (Sociale Verzekeringsbank, w skrócie SVB) wlasciwym dla siedziby pracodawcy. Przyznanie zasilku rodzinnego i wysokosc swiadczen zaleza od sytuacji osobistej wnioskodawcy i jego wspólmalzonka lub partnera.

Emerytura

W Holandii kazdy ma prawo do podstawowej emerytury (AOW). Dotyczy to zarówno pracowników, jak i osób prowadzacych dzialalnosc na wlasny rachunek. Realizacja przepisów o emeryturze AOW zajmuje sie SVB. Za kazdy rok pracy w Holandii nabywa sie prawo do 2% AOW. Po ukonczeniu 65 lat otrzymuje sie co miesiac stala kwote emerytury AOW. (W Holandii wiek emerytalny dla mezczyzn i kobiet wynosi 65 lat). Wniosek o przyznanie tej emerytury nalezy zlozyc w kraju zamieszkania, razem z wnioskiem o tamtejsza emeryture podstawowa. W wielu holenderskich firmach istnieja takze pracownicze programy emerytalne. Wniosek o te emeryture sklada sie w swoim funduszu emerytalnym w Holandii. Wysokosc swiadczen zalezy od wysokosci zarobków i dlugosci okresów skladkowych. Oprócz tego mozna we wlasnym zakresie gromadzic srodki na dodatkowa emeryture w Holandii. Indywidualne ubezpieczenia emerytalne wykupuje sie w towarzystwach emerytalnych.